TRENING UWAGI SŁUCHOWEJ Alfreda Tomatisa

Profesor Alfred Tomatis (1920-2001), francuski otolaryngolog, neurolog, foniatra. Dokonał wielu badań i obserwacji, które doprowadziły do powstania tzw. Metody Tomatisa. Opracował również technologię – Elektroniczne Ucho, które są stosowaną obecnie w ponad 200 ośrodkach na całym świecie. Za swoje osiągnięcia został honorowym Rycerzem Zdrowia Publicznego Francji w 1951 roku. Nagrodzono go również złotym medalem za badania naukowe. Badania Prof. Tomatisa zostały uznane i potwierdzone przez Paryską Akademię Medyczną oraz Francuską Akademię Nauk w 1957 roku. W Polsce prace Prof. Tomatisa są wykorzystywane przez Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu w Warszawie w projekcie badawczym prowadzonym we współpracy z Centrum APF.

Metoda Tomatisa

Metoda Tomatisa to program naturalnej stymulacji neurosensorycznej, który znacząco poprawia zdolności motoryczne, emocjonalne i poznawcze. Jest odpowiedni zarówno dla dzieci jak i dla dorosłych. Metoda Tomatisa opiera się na unikalnej technologii, która modyfikuje muzykę i głos w celu promowania pobudzenia korowego. Głównym celem treningu słuchowego jest wspieranie funkcji słuchowej, a poprzez to poprawa koncentracji, kreatywności, rozwój zdolności językowych i komunikacyjnych oraz zwiększenie potencjału dziecka w nauce i prawidłowym rozwoju psychoruchowym. Metoda Treningu słuchowego Tomatisa przeznaczona jest dla dzieci z zaburzeniami słuchu przewodzeniowego i odbiorczego, nadwrażliwościami na dźwięki, zaburzeniami koncentracji uwagi, trudnościami w rozumieniu i nadawaniu mowy. Badania dr Tomatisa pokazały również, że uszy odgrywają bardzo istotną rolę w kontroli głosu i mowy, ucho wpływa na świadomość ciała „body image” i kontroluje równowagę.

Elektroniczne ucho

W celu wspierania funkcji słuchowej Profesor Tomatis skonstruował aparat zwany „Elektronicznym uchem”, poprzez które pacjent słucha dźwięki. Jest to idealny model ludzkiego ucha, który pozwala "wyćwiczyć" ucho pacjenta w taki sposób, aby mogło prawidłowo pracować. Ćwiczenia stymulują centralny system nerwowy, a szczególnie korę mózgową, odpowiedzialną za procesy myślenia. Stymulacja ucha odbywa się poprzez dźwięki o określonej, wysokiej częstotliwości. Wszystkie dźwięki są odpowiednio filtrowane w zależności od indywidualnych wymogów i potrzeb. Mogą one zarówno stymulować funkcje organizmu, jak i pomóc w relaksacji osobie słuchającej. W metodzie prof. Tomatisawykorzystana została muzyka poważna m.in. Mozarta, która działa stymulująco, pobudzaorganizm do aktywności, naładowuje komórki mózgowe. Muzyka Mozarta ma specjalne właściwości ze względu na obecność w niej dużej ilości dźwięków o wysokiej częstotliwości oraz z powodu rytmu zbliżonego do naturalnego rytmu naszego organizmu.

Elektroniczne ucho powoduje, że mięśnie ucha środkowego są ćwiczone poprzez „seanse wysłuchiwania” przez co zwiększa się zdolność i precyzyjność analizy dźwięku.

Z Trenigu Słuchowego Tomatisa może skorzystać każdy, kto chce polepszyć swoje możliwości i udoskonalić dotychczasowe funkcjonowanie. Efekty są szybko dostrzegalne, co potwierdzają badania kontrolne. Metodę tą stosuję się u dzieci, młodzieży oraz dorosłych. W szczególności jeśli występują któreś z podanych objawów:

Główne objawy zaburzeń uwagi słuchowej:

• nadwrażliwość na dźwięki,

• zaburzenia koncentracji uwagi,

• konieczności powtarzania poleceń,

• trudności z czytaniem i pisaniem,

• błędna interpretacja pytań,

• niewyraźne pismo,

• mylenie strony lewej z prawą,

• monotonny głos,

• ubogie słownictwo,

• niewyraźne pismo,

• męczliwość lub nadaktywność,

• tendencje depresyjne,

• brak wiary w siebie,

• drażliwość,

• nieśmiałość,

• nadwrażliwość emocjonalna,

• wycofywanie się,

U dzieci trudności te widoczne są jako :

• trudności szkolne

• zaburzenia koncentracji

• dysleksja

• zaburzenia mowy (jąkanie, opóźniony rozwój mowy, wady wymowy)

• zaburzenia głosu (np. chrypki dziecięce będące rezultatem nadużywania głosu przez dziecko)

• słaba przyswajalność języków

Dodatkowo trening uwagi słuchowej pomaga przy przyswajaniu języków obcych zarówno u dzieci jak u dorosłych.

Tomatis a autyzm

Szczególne znaczenie ma stosowanie tej metody terapeutycznej u dzieci z autyzm. Celem terapii Tomatisa, jest rozwój lub ponowne wywołanie komunikacji, która została utracona lub zaburzona. Ucho i jego funkcje, odgrywa w tej kwestii kluczową rolę. Podczas terapii następuje pobudzanie przedsionka, który jest częścią ucha wewnętrznego. Jego zadanie to kontrola:

• równowagi,

• koordynacji,

• napięcia mięśniowego.

• Przedsionek odgrywa również znaczącą rolę w przetwarzaniu informacji czuciowej.

Gdy działa on właściwie, integracja sensoryczna przebiega poprawnie i nie powstają żadne problemy. W przeciwnym razie, dziecko czuje się bombardowane wieloma informacjami na raz i próbuje ochronić się poprzez odcięcie się od środowiska. Wzmacnia to jego poczucie izolacji.

Jednym z celów programu jest regulacja funkcji przedsionka i ułatwienie integracji sensorycznej. Prawidłowe funkcjonowanie przedsionka stanowi pierwszy krok do prawidłowej komunikacji.

Korzyści odnotowane przy zastosowaniu metody Tomatisa dotyczą również „zysków psychologicznych”- wzrostu pewności siebie, motywacji, lepszego samopoczucia, poziomu energii i jasności umysłu.

Słuchanie, a słyszenie

Słyszenie jest bierne, natomiast słuchanie ma charakter aktywny, ponieważ wymaga zaangażowania, świadomości, oraz woli. Wynika z tego, że „słuch absolutny" nie gwarantuje nam umiejętności dobrego słuchania. Według audiologów szkolnych wiele dzieci dobrze słyszących często ma problemy z uwagą i koncentracją - kłopoty te wynikają z zaburzeń uwagi słuchowej. Trudności ze słuchaniem powodują u tych dzieci m.in. dysfunkcje koncentracji, kłopoty z czytaniem i pisaniem.

Sprawne filtrowanie wiadomości umożliwia koncentrację bez uczucia natłoku informacji. Tak przefiltrowany materiał może ulec przetworzeniu, posegregowaniu w znaczące jednostki. Jeśli proces ten ulegnie zaburzeniu pojawi się problem ze słuchaniem, trudności z nauką, komunikatywnością oraz zaburzenia zachowań społecznych.

Usprawnienie uwagi słuchowej znacznie przyczynia się do zwiększonej wydajności recepcyjnej mózgu i lepszej percepcji bodźców zewnętrznych.

Podczas terapia metodą Tomatisa następuje stymulacja centralnego systemu nerwowego a zwłaszcza te ośrodki kory mózgowej, które odpowiadają za sprawne funkcjonowanie naszego organizmu.

Natomiast praca z własnym głosem pozwala na wykorzystanie w pełni swojego potencjału, pomaga w lepszym ustawieniu rytmu i tembru głosu. Kontrola głosu przekłada się także na harmonizację swego ciała.

Zastosowanie metody Tomatisa pozwala na osiągnięcie bardzo dobrych rezultatów jeśli chodzi o poprawę dykcji, wysławiania się, co jednocześnie zwiększa zaufanie do siebie i samoocenę. Praca z głosem jest podzielona na etapy. W pierwszym z nich musimy otworzyć ucho i wykorzystać w pełni jego możliwości, a następnie wzmacniamy mięśnie ucha środkowego - co wpływa na sam głos i harmonizację całego organizmu. Wykorzystywana podczas terapii muzyka jest filtrowana i ma wysokie dźwięki, pozwala to na aktywizację całego organizmu - a przede wszystkim komórek nerwowych. Po takich ćwiczeniach poprawia się zdolności koncentracji i zapamiętywania. Po pewnym czasie organizm sam nabiera zdolności do wykorzystania swoich możliwości.